بازیافت

مناطق مسکونی با ساختمانهای کوتاه مجزا:

در مناطق مسکونی با ساختمانهای کوتاه مجزا ، ساکنین یا مستاجرین ، مسئول 

قرار دادن پسماند و مواد قابل بازیافت که در داخل یا حوالی خانه آنها تولید و تجمع 

یافته ، به مخازن ذخیره می باشند.

آپارتمانهای کوتاه و متوسط:

روشهای جمع آوری در آپارتمانهای کوتاه و متوسط شبیه آپارتمانهای کوتاه می 

باشد. اما این روشها ممکن است تا حدی به محل های ذخیره پسماند و روشهای 

جمع آوری بستگی داشته باشد. محل های متداول ذخیره پسماند شامل ذخیره در 

زیرزمین ، ذخیره در بیرون منزل و گاهی اوقات ذخیره تراکمی است.

ذخیره درزیرزمین / جمع آوری از کنار 

جدول خیابان:

خدمات جمع آوری از کنار جدول خیابان برای اغلب آپارتمانهای کوتاه و متوسط 

متداول است. اگر روش جمع آوری از کنار جول خیابان استفاده شود، مالکان منازل، 

اتاق یا منطقه را در زیرزمین برای ذخیره پسماند مهیا می کنند. معمولا مخازن مورد 

استفاده برای بازیافت در داخل و یا نزدیک مناطق ذخیره پسماند قرار می گیرند. 

ساکنین، پسماندها و مواد قابل بازیافت را به منطقه ذخیره برده و در مخازن 

مناسبی ذخیره می کنند.

ذخیره در بیرون منزل / جمع آوری 

مکانیزه:

در بسیاری از آپارتمانهای کوتاه ومتوسط، مخازن بزرگ ذخیره پسماند در بیرون از 

منزل در حصارهای ویژه ای قرار می گیرند. این مخازن با استفاده از وسایل جمع 

آوری مجهز به مکانیزم تخلیه ، به طور مکانیکی خالی می شوند. مخازن مورد 

استفاده برای بازیافت در داخل و یا بیرون و یا نزدیک منطقه ذخیره پسماند قرار می 

گیرند. ساکنین ، پسماندها و مواد قابل بازیافت خود را به منطقه ذخیره حمل نموده 

و در مخازن مناسبی ذخیره می کنند. در بیشتر آپارتمانها ، خدمه های ساختمان 

مسئول جمع آوری پسماند و مواد قابل بازیافت رها شده در بیرون درب منزل و یا از 

اتاق مخصوص نگهداری موقت پسماند قرار گرفته در هر طبقه ، می باشند.

آپارتمانهای بلند:

در ساختمانهای آپارتمانی بلند ، معمول ترین روش های جابه جایی شامل یک یا 

چند روش زیر می باشد:

1- پسماند به وسیله خدمه یا سرایدار از طبقات مختلف جمع آوری شده و به زیرزمین یا 

محل ارائه خدمات ، انتقال داده می شود.

2-پسماند توسط ساکنان (مستاجران) به زیرزمین یا محل ارائه خدمات ، حمل می 

شود.

3-پسماندها که معمولا بسته بندی شده اند، توسط ساکنان در یک کانال پرتاب

(Shute) پسماند عمودی ویژه (معمولا دایره ای ) که در هر طبقه ساختمان دارای 

ورودیهایی می باشد ، ریخته می شود.

پسماند تخلیه شده به داخل سیستم های پرتاب ، در مخازن بزرگ جمع آوری ، یا 

درون مخازن بزرگ ، متراکم شده و یا این که مستقیما عدل بندی می شوند. مواد 

قابل بازیافت را می توان برای برداشت در راهروها یا ورودی هر طبقه قرار داد یا این 

که توسط ساکنان به محل ارائه خدمات واقع در هر طبقه حمل شود. بسیاری از 

آپارتمانهای بلند ، کانالهای پرتاب پسماند به همراه متراکم کننده های بزرگ مورد 

استفاده قرار می گیرند.

جابه جایی و تفکیک پسماند در مناطق مسکونی:

در حالی که مناطق مسکونی و ساختمانها به چندین روش می توانند طبقه بندی 

شوند، حالا جابه جایی و تفکیک پسماند به ترتیب شامل:

1-   ساختمانهای کوتاه – کمتر از 4 طبقه

2-   ساختمانهای متوسط – از 4 تا 7 طبقه

3-   ساختمانهای بلند - بیشتر از 7 طبقه

ساختمانهای کوتاه به زیرگروه های معین شامل:

تک خانواری مجزا – تک خانواری متصل ، مثل خانه های ردیفی و شهری ، و چند 

خانواری تقسیم می گردند.

تفکیک برای بازیافت:

تفکیک اجزاء پسماند شامل کاغذ باطله، مقوا، قوطیهای آلومینیومی، شیشه و 

ظروف 

پلاستیکی در محل تولید، یکی از مفیدترین و موثرترین راههای حصول به بازیافت و 

استفاده مجدد مواد می باشد. بعد از تفکیک اجزاء پسماند، سوالی که برای 

صاحب 

خانه ها مطرح می شود این است که تا زمان جمع آوری یا خریدن پسماند توسط 

مراکز دریافت دورریز یا مراکز بازیافت با آنها چه کنیم؟

بعضی از خانه داران اجزاء تفکیک شده را در خانه ذخیره کرده و به طور دوره ای این 

مواد تجمع یافته را به مخازن بزرگتر ذخیره مواد، بین مراکز جمع آوری انتقال می 

دهند.

ویژگیهای مواد بازیافتی:

با افزایش مقدار مواد بازیابی شده از پسماندهای جامد شهری و نیز توسعه برنامه 

هایی برای تامین اهداف تبدیل پسماند توسط جوامع ، مشخصات مواد بازیابی شده 

به یک عامل مهم تبدیل خواهد شد.بطور کلی در مواد تفکیک شده از مبدا آلودگی 

کمتری وجود دارد، اما جمع آوری بیشتر، کارگر مدار شده و بنابراین بسیاری از 

جوامع راهکار دسته بندی همه ی مواد در تسهیلات مرکزی بازیابی مواد را انتخاب 

می کنند.

پسماندهای غذایی:

مقدار پسماندهای غذایی جمع آوری شده بطور معنی داری در طول سالها در نتیجه 

ی پیشرفت های فنی و تغییر نگرش های عمومی تغییر کرده است. دو پیشرفت 

فناوری که در این رابطه اثر مهمی داشته، توسعه ی صنایع پردازش و بسته بندی 

مواد غذایی و استفاده از خردکن های مواد غذایی در آشپزخانه ها می باشند.

درصد وزنی پسماند غذایی از 14% در اوایل 1960 تا حدود 9% در سال 1992 

کاهش یافته است.

کاغذ و مقوا:

درصد کاغذ و مقوا(همچنین به عنوان کاغذ مقوایی و کاغذ موجدار نیز شناخته می 

شوند) موجود در پسماند جامد شهری در نیم قرن گذشته افزایش یافته و از حدود

20% در اوایل دهه 1940 تا حدود 40% در سال 1992 رسیده است. انتظار می رود 

استفاده از کاغذ و مقوا در چند سال آینده بدون تغییر باقی بماند. اگر نرخ (میزان) 

پست کردن نامه های حجیم در آمریکا به سمت نامه های الکترونیک کشیده شود، 

کاهش چشمگیری در مقدار کاغذ جمع آوری شده برای دفع رخ خواهد داد.

ضایعات باغی:

درصد ضایعات باغی در پسماندهای جامد شهری نیز بطور معنی داری در طول ربع 

قرن گذشته به دلیل وضع قانون منع سوزاندن ضایعات باغی افزایش یافته است.

اخیرا محاسبه شده است که ضایعات باغی حدود24-16 درصد وزنی جریان پسماند 

را تشکیل می دهند. شرایط محیطی از قبیل خشکسالی نیز در مقادیر ضایعات 

باغی جمع آوری شده در یک محل مشخص اثر می گذارد. به عنوان مثال بسیاری از 

مناطق سانتاباربارا در ایالت کالیفرنیا که پوشیده از چمن بودند تبدیل به مناطق 

خشکی شده اند که باعث کاهش در بخش ضایعات باغی گردید، ولی اثر شرایط 

خشکسالی در جنوب غربی آمریکا بر روی مقدار ضایعات باغی ناشناخته است.

پلاستیک:

درصد پلاستیک موجود در پسماند نیز در طول 50 سال گذشته افزایش قابل 

ملاحظه 

ای یافته است. استفاده از پلاستیک از مقادیر غیر قابل اندازه گیری در اوایل دهه

1940 تا 8-7 درصد وزنی در سال 1992 افزایش یافته است. پیش بینی می شود 

که 

استفاده از پلاستیک با نرخ کمتری نسبت به 25 سال گذشته همچنان افزایش یابد.

موادی که بطور معمول از پسماندهای جامد شهری تفکیک می شوند:

موادی که در حال حاضر(1992) برای بازیافت تفکیک می شوند، مهمترین آنها 

شامل 

آلومینیم،کاغذ،پلاستیک،شیشه،فلزات آهنی،فلزات غیرآهنی،ضایعات باغی و 

پسماندهای ساخت و تخریب می باشند.

آلومینیم:

آلومینیم بازیافتی از دو قسمت تشکیل می شود، قوطیهای آلومینیمی و آلومینیم 

ثانویه. آلومینیم ثانویه شامل قابهای پنجره،درهای بیرونی، روکش ها و ناودان ها 

می باشد. با توجه به اینکه مواد ثانویه از درجات مختلفی هستند، ویژگیهای 

آلومینیم ثانویه به منظور تعیین حداکثر ارزش آن، در هنگام فروش به دلالان باید مورد 

بازبینی قرار گیرد.

کاغذ:

انواع اصلی کاغذهای باطله ای که از پسماندی شهری بازیافت می شوند، شامل 

روزنامه های قدیمی، مقوا، کاغذهای رده بالا و کاغذهای مختلط می باشند.هر 

کدام از این چهار نوع شامل چند گونه مشخص می باشند که با توجه به نوع فیبر، 

همگن بودن، گستردگی چاپ و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی آنها تعریف می 

شوند. کاغذهای رده بالا شامل کاغذهای اداری، کاغذهای باز تولیدی، کاغذهای 

چاپ کامپیوتری و دیگر کاغذها با درصد بالای فیبر می باشند. کاغذهای مختلط ، 

شامل کاغذهایی با محتوای خرده چوب زیاد از قبیل مجله ها کاغذهای روکشی و

کاغذهایی خاص با درصد بالایی از ناخالصی( کاغذهای درجه پایین تر از رده ی 

مشخص شده) می باشند.

پلاستیک:

پلاستیک ها به دو دسته ی کلی شامل خرده پلاستیک های تمیز تجاری و خرده 

پلاستیک های اوراقی یا مصرف شده، طبقه بندی می گردند. دو نوع از خرده 

پلاستیک های اوراقی که در حال حاضر بطور معمول بازیافت می شوند شامل پلی 

اتیلن ترفتالات،که در تولید بطریهای نوشابه های غیر الکلی بکار می روند و پلی 

اتیلن با دانسیته بالا کاربردی در تولید ظروف شیر و آب و بطری شوینده ها می

باشند. در سال 1987 بیش از 150 میلیون پوند بطری پلاستیکی بازیافت شد. 

شیشه:

شیشه نیز از مواد متدوال بازیافتی می باشد. ظروف شیشه ای ( برای بسته بندی 

غذا و مواد نوشیدنی)، شیشه های صاف ( مثل شیشه پنجره)، شیشه های

فشرده یا زرد کهربایی و سبز، سه نوع عمده شیشه های موجود در MSW می 

باشند. شیشه برای پردازش مجدد ، غالبا بوسیله رنگ به سه دسته شفاف(بی 

رنگ)، سبز و زرد کهربایی طبقه بندی می شود.

فلزات آهنی (آهن و فولاد):

مقادیر زیاد فولاد بازیافتی بطور معمول از موارد بزرگ از قبیل ماشین ها و ابزارآلات 

بدست می آید. بسیاری از جوامع توده های فلز قراضه بزرگی را در محل های دفن 

بهداشتی یا جایگاههای انتقال دارند. در بسیاری از موارد، توده ها سازماندهی 

نشده بوده و فلزات مختلفی با هم مخلوط شده اند که این امر آنها را برای 

خریداران 

فلز قراضه غیر جذاب می نماید. در این میان بازیافت فولاد می تواند مطلوب تر 

باشد. 

قوطیهای فولادی مورد استفاده برای آب میوه، نوشابه ها و ظروف غذا به راحتی 

توسط آهنرباهای بزرگ از مخلوط مواد قابل بازیافت و یا پسماند شهری تفکیک می 

شود.

فلزات غیرآهنی:

فلزات غیرآهنی قابل بازیافت از موارد خانگی متداول (اثاثیه ی بیرونی، وسایل 

آشپزخانه و اجاق گازها، نردبان ، ابزارآلات و آهن آلات)، از پروژه های ساخت و 

ساز 

(سیم های مسی ، ابزارآلات لوله کشی، اسباب و اثاثیه ی سبک، روکش های 

آلومینیمی، شیروانی ها، درها و پنجره ها) و از مصرف کننده های بزرگ، 

محصولات 

تجاری و صنعتی (ابزارآلات اتومبیل ها، قایق ها ، کامیون ها ، هواپیما و خودروها) 

بازیابی می شوند. کما بیش همه ی فلزات غیرآهنی، چنانچه دسته بندی شده و 

عاری از مواد خارجی از قبیل پلاستیک ، فیبر و لاستیک شوند ، می توانند بازیافت 

شوند.

بازیافت(Re-use Recycling):

یکی از مهمترین روشهای مدیریت مواد زائد روش بازیافت یا استفاده مجدد می 

باشد بازیافت بعد از کاهش مواد زائد می تواند تاثیر بسزایی در تبدیل آن به منابع 

ثانویه تاثیر داشته باشد در واقع بازیافت یا بازچرخش به جمع آوری، تفکیک،تمیز 

کردن و تبدیل آن به محصول تجاری اطلاق می شود. بازیافت منجر به صرفه جویی 

مصرف اولیه، حفاظت محیط زیست،کاهش حجم و وزن مواد زایدی که باید دفع 

گردند می شوند.

بازیافت یک تن کاغذ منجر به جلوگیری از قطع 17 درخت می گردد و موجب 40% 

صرفه جویی انرژی، 58% مصرف آب، کمتر از 35% آلودگی آب و کمتر از 74% 

آلودگی هوا می گردد.

در کشور ایران فقط 10% کاغذ بازیافت می شود ولی در کشورهای پیشرفته 60% 

کاغذ بازیافت می گردد.

پسماندهای کشاورزی:

به پسماندهای ناشی از فعالیتهای تولیدی در بخش کشاورزی گفته می شود از 

قبیل 

فضولات، لاشه حیوانات( دام، طیور و آبزیان) محصولات کشاورزی فاسد یا غیرقابل 

مصرف.

پسماند های صنعتی:

به کلیه پسماندهای ناشی از فعالیتهای صنعتی و معدنی و پسماندهای 

پالایشگاهی 

صنایع گاز، نفت و پتروشیمی و نیروگاهی و امثال آن گفته می شود از قبیل براده 

ها، سرریزها و لجن های صنعتی.

یا به عبارت دیگر:

مواد زائدی که در نتیجه فعالیتهای صنعتی ایجاد می شود و خصوصیات این مواد 

اشتغال پذیری، سمی بودن، خورندگی و راکتیوی می باشد. در بعضی مواقع از 

پسماندهای صنعتی به عنوان زباله های خطرناک نام برده می شود.

پسماند واحدهای تصفیه آب و فاضلاب:

پسماندهای جامد و نیمه جامد حاصل از تسهیلات تصفیه آب و فاضلاب و تصفیه 

پسماندهای صنعتی، در اصطلاح پسماند واحدهای تصفیه خوانده می شوند. 

مشخصات این مواد متغیر است و بستگی به ماهیت فرآیندهای تصفیه دارد. در حال 

حاضر جمع آوری این پسماندها وظیفه ی سازمانهای مسئول مدیریت پسماند 

نیست. با این وجود دفن لجن حاصل از واحدهای تصفیه فاضلاب بطور معمول همراه 

با پسماندهای شهری در محل های دفن بهداشتی انجام می پذیرد.

خدمات شهری:

سایر منابع پسماند تولیدی در یک جامعه، ناشی از بهره برداری و نگهداری 

تسهیلات 

شهری و فراهم آوردن سایر خدمات شهری شامل جاروب کردن خیابانها، 

آشغالهای 

کنار خیابان، پسماند حاصل از ظروف مخصوص دورریزهای شهری، هرس کردن 

درختان 

و فضاهای سبز، آشغالهای سطل های زباله،حیوانات مرده و اتومبیل های رها 

شده می باشد. به دلیل مشکل بودن پیش بینی محل یافت حیوانات مرده و 

اتومبیل 

های رها شده، این پسماندها اغلب به عنوان پسماندهای سرچشمه گرفته است.